حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2646

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

صد دروازه را كشف كند و در جنوب دامغان در هشت ميلى اين شهر ، خيلى كار كرد ، بىاينكه اثرى از اين شهر ظاهر گرديده باشد . بنابراين عجالة محلّ اين شهر معلوم نيست . مبحث دوم . تشكيلات - حكومت شاه - ممالك تابعه - ترتيبات سلطنتى - ادارات - سپاه - اسلحه - مسكوكات - ضرابخانه‌ها - تاريخ ( تقويم ) حكومت شاه دولت اشكانى ، چنان كه از تاريخش برميآيد ، از دو نوع ممالك تركيب يافته بود : از مملكت پارت و از ممالك تابعه . ممالك تابعه را هم بايد از دو قسم بدانيم : 1 - ممالكى ، كه از ايالات دولت پارت بشمار ميآمدند و براى هريك از آنها ، يك نفر والى يا ( ويتاكسا ) معيّن ميشد . 2 - ممالكى ، كه تابع پارت بودند ، ولى ولات پارت آنها را اداره نميكردند ، بل اينها پادشاهانى داشتند ، كه دست‌نشانده شاهان اشكانى بودند . اينها وظائفى نسبت بشاه اشكانى يا شاهنشاه داشتند ، كه پائين‌تر ذكر خواهد شد ، ولى در امور داخلى مملكتشان مستقلّ ، يا چنان كه اكنون گويند ، خودمختار بودند . بنابراين تشكيلات دولت پارت شامل پارت بالاخصّ و ممالكى مىشود ، كه ايالات پارت محسوب ميشدند و بدولت‌هاى دست‌نشانده مربوط نميباشد ، در باب آنها جداگانه صحبت خواهيم داشت . پس از اين مقدّمه گوئيم ، كه در دولت پارت يك وضع اساسى ، يا چنان كه اكنون گويند ، يك ( قانون اساسى ) وجود داشت و اين قانون حكومت شاه را محدود ساخته بود . كدام‌يك از شاهان اشكانى اين وضع را ايجاد كرده بود ، درست معلوم نيست . از نوشته‌هاى ژوستن ، كه در جاى خود ذكر شد ( صفحهء 2203 ) تلويحا